Nakşidil Sultan'ın hayatına ilişkin efsanevi anlatılar, onun Osmanlı harem tarihinin en renkli sayfalarından birini oluşturmasına yol açmıştır. Gerçek ile kurgu arasındaki sınır, özellikle Fransız köken iddialarında hâlâ muğlak kalmaktadır.
Belgelenebilen boyutuyla Nakşidil Sultan, I. Abdülhamid'in hasekisi olarak saraya girdi ve II. Mahmud'u dünyaya getirdi. II. Mahmud'un 1808'de tahta çıkmasıyla valide sultan oldu ve ölümüne kadar (1817) saray siyasetinde etkin rol oynadı. Eyüp'teki türbesi, İstanbul'un tarihi dokusunun parçası olmaya devam etmektedir.