Kırım'ın Rus İlhakı (1783)

Katerina'nın Doğum Günü Hediyesi: 1500 Yıllık Türk Topraklarının Yitirilmesi

9 Temmuz 1783'te II. Katerina, Kırım'ı resmen Rus topraklarına kattığını ilân etti. Bu tarih, Katerina'nın tahta çıkışının yıl dönümüydü ve Rusya'nın sembolik mesajı açıktı. Küçük Kaynarca'da "bağımsız" ilân edilen Kırım Hanlığı, sadece dokuz yılda fiilen Rusya'ya devredildi. Rus generali Potemkin büyük bir orduyla Kırım'a girerek direniş odaklarını kanlı biçimde bastırdı; 30 bin Kırım Türkü idam edildi. Kırım Türklerinin büyük bölümü Balkanlar'a ve Anadolu'ya göç etmek zorunda kaldı. Kırım, yaklaşık 1500 yıllık Türk tarihiyle ve Osmanlı'nın kuzey kalesi rolüyle birlikte yitirildi.

Küçük Kaynarca Antlaşması'nın mürekkebi kurumadan Rusya, Kırım üzerindeki nüfuzunu pekiştirmeye girişti. "Bağımsız" Kırım hanlarını Rus çıkarlarına hizmet eden figürler hâline getirdi. Direnen hanlar sürgün edildi ya da öldürüldü.

1783'te Katerina resmi ilhakı ilân ettiğinde Osmanlı Devleti kendi içindeki siyasi bölünmüşlük ve kaynak yetersizliği nedeniyle somut bir askeri tepki veremeddi. Ayanlı Kavak Antlaşması'yla (1779) Kırım hanını atama hakkından da vazgeçilmişti; dolayısıyla her türlü hukuki bağ fiilen kopmuş bulunuyordu. İlhakın ardından gerçekleştirilen katliam ve sürgünler, Kırım Türkleri için tarihin en büyük trajedilerinden birini oluşturdu.

Diğer isimleri: Kırım'ın ilhakı, Rus-Kırım ilhakı 1783