Belgrad Antlaşması (1739)

Pasarofça'nın İntikamı: Osmanlı'nın Avusturya ve Rusya'ya Karşı Kazandığı Son Büyük Diplomatik Zafer

1739 Belgrad Antlaşması, Osmanlı Devleti'nin 18. yüzyılda Avrupalı büyük güçlere karşı imzaladığı en avantajlı barış belgesidir. Fransız arabuluculuğuyla Avusturya ile imzalanan antlaşmada Osmanlılar, 1718 Pasarofça Antlaşması ile yitirdikleri Kuzey Sırbistan ve Kuzey Bosna topraklarını büyük ölçüde geri kazandı. Belgrad yeniden Osmanlı toprağı oldu. Rusya ile aynı tarihte imzalanan ayrı bir antlaşmayla da Azak Kalesi geri alındı ve Rus gemilerinin Karadeniz'de serbest dolaşması kısıtlandı. Bu zafer, I. Mahmud döneminin en parlak sayfasını oluşturur ve Osmanlı Devleti'nin henüz toprak geri kazanabilme kapasitesini koruduğunu kanıtlar.

1739 Belgrad Antlaşması, büyük ölçüde Topal Osman Paşa'nın savaş alanındaki başarıları ve Fransa'nın diplomatik arabuluculuğu sayesinde imzalandı. Avusturya, Pasarofça'da aldığı toprakları iade ederken Rusya da Azak Kalesi'nden çekilmek zorunda kaldı.

Antlaşmanın önemli maddelerinden biri, Rusya'nın Karadeniz'de ticaret gemisi dahi işletememesiydi. Bu düzenleme, Karadeniz'i fiilen bir Osmanlı gölü olarak korudu. Ancak bu başarı kalıcı olmayacak; yarım yüzyıl içinde Kaynarca'da tablonun tam tersi yaşanacaktı. Belgrad Antlaşması, Osmanlı gerilemesinin kesintili ve çizgisel olmadığını; zaman zaman dönüşü de mümkün kılabildiğini gösteren bir örnek olarak tarihe geçmiştir.

Diğer isimleri: Belgrad Barışı, 1739 Antlaşması