İbrahim Müteferrika tarafından 1727'de kurulan ve faaliyetleri büyük ölçüde I. Mahmud dönemine uzanan Osmanlı matbaası, Avrupa'dan yaklaşık üç asır gecikmeli olarak İstanbul'a ulaştı. Devlet ve ulema denetiminde faaliyet gösteren matbaa, yalnızca din dışı eserleri basabiliyordu; Kur'an, hadis ve fıkıh gibi dini kitapların basımı yasaktı. I. Mahmud döneminde bazı coğrafya, tarih, sözlük ve askeri eserler yayımlandı; ancak ulema ve hattatların baskısı nedeniyle yayın hayatı son derece sınırlı kaldı. Müteferrika'nın 1742'deki ölümünün ardından matbaa fiilen kapandı ve ancak onlarca yıl sonra yeniden açılabildi. Bu süreç, Osmanlı aydınlanmasının önündeki yapısal engellerin somut bir yansımasıdır.
İbrahim Müteferrika, Macar asıllı bir mühtedi olarak Osmanlı sarayına girdi ve matbaacılık konusundaki vizyonunu hayata geçirmek için uzun yıllar uğraştı. 1727'de şeyhülislam ve padişah onayı alarak kurduğu matbaada ilk eseri coğrafi bir sözlük olan Vankulu Lügatı'ydı.
I. Mahmud döneminde matbaa, tarih, coğrafya ve askeri teknik alanında yaklaşık on yedi eser bastı. Ancak ulema, müstensihlerin (yazıcıların) geçim kaygısı ve geleneksel el yazması kültürünün ağırlığı, matbaanın yaygınlaşmasını engelledi. Osmanlı'da matbaa, Avrupa'dakinin aksine bir bilgi devrimi tetikleyemedi; sansür ve kurumsal direnç, bilginin serbest dolaşımını kıstı.
